Świerzb nużycowy u psów

Nużyca (demodikoza) to choroba z grupy akarioz, która atakuje skórę i narządy wewnętrzne. U psów nużycę wywołują roztocza z gatunku Demodex canis. Choroba ta jest niebezpieczna: leczenie jest trudne i czasochłonne, a w zaawansowanych przypadkach może być śmiertelne. Zagrożone są psy z osłabionym układem odpornościowym; rasy najbardziej podatne na nużycę to owczarki, shar pei, rottweilery, buldogi, teriery i mopsy.

Mechanizm rozwoju choroby

Roztocz Demodex to stawonog o przezroczystym ciele o długości do 3 mm. Każda z czterech par odnóży znajdujących się z przodu ciała jest wyposażona w rozwidlone pazury, za pomocą których pasożyt przyczepia się do żywiciela. Po dotarciu na skórę roztocz drąży w niej nory, penetrując mieszki włosowe. Tam żyje i rozmnaża się, żywiąc się składnikami łoju i komórkami skóry właściwej.

Z czasem mieszek włosowy, w którym roztocze przebywa, obumiera, a włosy pozbawione korzenia wypadają. „Tunel” wydrążony przez roztocza powoduje stany zapalne i wysypki na skórze, stanowiąc wrota do wtórnych zakażeń. Dlatego nużyca często wiąże się z bakteryjnymi i grzybiczymi chorobami skóry.

Roztocze z rodzaju Demodex żyją w koloniach liczących tysiące osobników. Ich cykl życiowy trwa od dwóch do dwóch i pół tygodnia. Samice roztoczy składają jaja, z których wylęgają się larwy, przechodzące przez dwa pośrednie stadia rozwojowe – nimfę i imago – zanim wyłonią się jako dojrzałe roztocze.

Roztocz podskórny Demodex canis występuje u 8% zdrowych psów, ale jego aktywność jest hamowana przez układ odpornościowy zwierzęcia. Może tworzyć duże kolonie tylko w sprzyjających warunkach – gdy odporność organizmu jest osłabiona. Świerzb wywołany przez Demodex canis u psów jest wywoływany przez czynniki hamujące układ odpornościowy:

• choroby pasożytnicze, zakaźne, hormonalne i onkologiczne;
• długotrwałe stosowanie leków o działaniu immunosupresyjnym (antybiotyków, hormonów, leków chemioterapeutycznych);
• niezrównoważona dieta (niedobór białek, mikroelementów, witamin);
• stres;
• predyspozycje genetyczne.

Drogi zakażenia

Roztocze Demodex canis przenoszone są od zakażonego zwierzęcia poprzez bezpośredni kontakt, a także poprzez przedmioty do pielęgnacji, zabawki i posłanie. Szczenięta poniżej pierwszego roku życia są zazwyczaj zarażane przez matkę.

Ważne! Nużyca dotyka zarówno ludzi, jak i wiele zwierząt. Są one jednak zarażane przez różne gatunki roztoczy z rodzaju Demodex. Tylko Demodex canis atakuje psy, więc ani właściciele psów, ani koty nie mogą zarazić się roztoczem od swoich psów.

Formy i objawy nużycy

Typowe objawy akariozy u psów obejmują łysienie plackowate – wypadanie sierści. Swędzenie występuje, gdy infekcja bakteryjna współwystępuje z nużycą. Objawy kliniczne tej choroby zależą od jej postaci. Wyróżnia się nużycę miejscową, uogólnioną i młodzieńczą.

 Forma zlokalizowana (ogniskowa) Najłagodniejsza postać nużycy, w większości przypadków nie wymagająca specjalnego leczenia poza ogólnymi lekami tonizującymi i immunomodulującymi, jest najczęstsza. Ogniskowa nużyca objawia się kilkoma małymi, łysymi plamami na sierści psa, najczęściej zlokalizowanymi na głowie, klatce piersiowej lub brzuchu. Skóra w dotkniętych obszarach może być zapalna i łuszcząca się. Choroba zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu 1-3 miesięcy.

Uogólniona forma. Kolonie roztoczy zajmują duże obszary skóry i, jeśli nie zostaną leczone, wnikają w narządy wewnętrzne, powodując ich zniszczenie. Postać uogólniona jest trudna do leczenia, ponieważ układ odpornościowy zakażonego zwierzęcia nie jest w stanie odpowiednio zwalczyć atakującego organizmu.

Uogólniona nużyca charakteryzuje się powstawaniem pęcherzykowych lub ropnych, cuchnących wysypek, stanem zapalnym, czerwonofioletową skórą oraz hiperkeratozą (pogrubieniem warstwy rogowej naskórka). Z powodu uszkodzeń narządów wewnętrznych u psów mogą wystąpić ślinienie, wymioty, niestrawność, wyczerpanie i drgawki. Leczenie tego typu choroby może trwać do sześciu miesięcy, a niewłaściwe lub nieleczone leczenie może być śmiertelne.

Forma młodzieńcza Chorobę zazwyczaj diagnozuje się u szczeniąt poniżej drugiego roku życia. Dotknięte obszary w tej postaci zlokalizowane są na łapach (pododemodikoza), uszach (otodemodikoza) oraz wokół oczu (u psa pojawiają się łyse plamy przypominające okulary). Przy silnym układzie odpornościowym choroba ustępuje samoistnie w ciągu kilku miesięcy; w przeciwnym razie młodzieńcza nużyca przekształca się w postać ogniskową lub uogólnioną.

Diagnostyka

Ponieważ wiele chorób skóry ma objawy podobne do nużycy, celem diagnozy w przypadku podejrzenia choroby gruczołu jest odróżnienie jej od grzybicy, czyraczności lub ropne zapalenie skóryNajprostszą i najpewniejszą metodą diagnostyczną jest badanie mikroskopowe głębokiego zeskrobin naskórka (akarogram). Technika ta pozwala na wykrycie nawet pojedynczych roztoczy, a u zakażonych zwierząt ich liczba w próbce może sięgać kilkudziesięciu.

Inną popularną metodą diagnozowania akariozy jest test taśmy klejącej. Szklane szkiełko z naniesioną kroplą kleju przykłada się do zmienionego chorobowo obszaru skóry, zatrzymując na nim cząsteczki naskórka, a następnie bada się je pod mikroskopem pod kątem obecności roztoczy.

Leczenie

Plan leczenia nużycy opracowuje się indywidualnie. W każdym przypadku należy stosować leki przeciwpasożytnicze, takie jak Amitraz lub RzecznikRoztwory leku aplikuje się na skórę psa za pomocą gąbki: Advocate – na okolicę kłębu raz w miesiącu, Amitraz – na zmienione chorobowo i zdrowe obszary skóry raz na 1-2 tygodnie. Kuracja trwa od 2 do 4 miesięcy.

Iwermektyna, wytwarzana przez bakterie fermentujące z rodzaju Actinomycetales, jest również stosowana do zabijania pasożytów zewnętrznych i wewnętrznych. Ponieważ jednak lek ten jest klasyfikowany jako wysoce niebezpieczny, należy go stosować ostrożnie u osłabionych zwierząt. Iwermektyna jest przeciwwskazana u ciężarnych suk i szczeniąt poniżej 1,5 miesiąca życia.

Aby wspomóc pracę wątroby, odpowiedzialnej za usuwanie toksyn z organizmu, psom przepisuje się leki hepatoprotekcyjne, a w przypadku wykrycia infekcji bakteryjnej – antybiotykoterapię. Aby wzmocnić układ odpornościowy, stosuje się immunostymulatory i kompleksy witaminowe.

W przypadku silnych wysypek skórnych, do miejscowego leczenia stosuje się maść ichtiolową lub siarkową, Vetabiol, Stronghold, Sebacil i Ronnel. Do leczenia zmian skórnych można również stosować wywary z piołunu, glistnika i dziurawca.

Ważne! Leczenie nużycy uważa się za zakończone, jeśli wyniki dwóch badań mikroskopowych, wykonanych w odstępie jednego miesiąca, są ujemne. Przedwczesne przerwanie leczenia może spowodować nawrót choroby.

Zapobieganie

Aby zapobiec zarażeniu psa nużycą, należy:

• wyeliminować jej kontakt ze zwierzętami bezdomnymi;
• zapewnić pełne, zbilansowane odżywianie;
• Regularnie badaj swojego zwierzaka u lekarza weterynarii;
• przeprowadzać odrobaczanie i leczenie przeciwgrzybicze w odpowiednim czasie pasożyty zewnętrzne;
• Podczas kąpieli należy stosować specjalne szampony owadobójcze.

Skuteczną metodą ochrony przed roztoczami Demodex jest szczepienie szczepionką Immunoparasitan. Można ją podawać psom w każdym wieku, z wyjątkiem psów z objawami nużycy, ponieważ szczepionka może zaostrzyć chorobę.

Przeczytaj także:

• Zapalenie skóry międzypalcowej u psów: przyczyny i leczenie
• Pchle zapalenie skóry u psów: objawy i leczenie
• Zapalenie pododermatozy łap u psów: objawy i leczenie