Choroba Addisona u psów

Niedoczynność kory nadnerczy (choroba Addisona) to zaburzenie endokrynologiczne rozwijające się w wyniku niedoboru hormonów kortykosteroidowych. Choroba Addisona występuje zarówno u ludzi, jak i u zwierząt. Na ryzyko narażone są przede wszystkim dorosłe psy; szczenięta poniżej 3. miesiąca życia chorują rzadko, nawet jeśli mają predyspozycje genetyczne. U młodych samic choroba Addisona jest predysponowana płciowo.

Powody rozwoju

W większości przypadków niedoczynności kory nadnerczy u psów dochodzi do zmniejszenia produkcji zarówno glikokortykosteroidów, jak i mineralokortykosteroidów; rzadziej obserwuje się niedobór samych glikokortykosteroidów. Glikokortykosteroidy odpowiadają za przekształcanie składników odżywczych w energię, podczas gdy mineralokortykosteroidy utrzymują optymalną równowagę sodowo-potasową we krwi, zapewniając tym samym prawidłowe ciśnienie krwi.

Istnieje kilka czynników, które mogą prowadzić do rozwoju choroby Addisona u psów. Do głównych przyczyn należą genetyczne choroby autoimmunologiczne, a także dysfunkcja przysadki mózgowej i nadnerczy.

W chorobach autoimmunologicznych organizm błędnie zaczyna wytwarzać przeciwciała przeciwko własnym tkankom. W przypadku niedoczynności kory nadnerczy (hypoadrenokortycyzmu) gruczoły dokrewne odpowiedzialne za produkcję hormonów adrenokortykotropowych ulegają stopniowemu pogorszeniu.

Spadek produkcji tych hormonów może być również spowodowany przez:

• zakaźne zmiany nadnerczy,
• wrodzone wady przysadki mózgowej,
• urazy mózgu,
• obecność guza przysadki mózgowej lub nowotworu w okolicy nerki,
• długotrwałe stosowanie leków hormonalnych.

Objawy

Wśród objawów klinicznych mogących wskazywać na możliwość rozwoju niedoczynności kory nadnerczy u psa lekarze weterynarii wymieniają:

• letarg, apatia, utrata aktywności,
• osłabienie mięśni,
• brak apetytu,
• blade dziąsła,
• częste oddawanie moczu (polidypsja),
• zwiększone pragnienie (wielomocz),
• obniżanie poziomu cukru we krwi (hipoglikemia),
• mimowolne skurcze mięśni (drżenia).

W miarę postępu choroby u zwierzęcia mogą wystąpić następujące objawy:

• bradykardia (wolne tętno),
• niewyjaśniona utrata wagi,
• obniżenie temperatury ciała,
• duszność,
• bolesne odczucia przy palpacji brzucha.

Jeśli u Twojego psa wystąpi którykolwiek z powyższych objawów, należy natychmiast udać się do weterynarza w celu wykonania badań diagnostycznych i wdrożenia leczenia. Rokowanie w przypadku niedoczynności kory nadnerczy u psów zależy w dużej mierze od stadium choroby, w którym została zdiagnozowana.

Diagnostyka

Wiele objawów choroby Addisona jest niespecyficznych i typowych tylko dla tego schorzenia. Dlatego też badanie wzrokowe zwierzęcia i analiza historii choroby właściciela często nie wystarczają do postawienia diagnozy. Ostateczną diagnozę stawia się na podstawie badań laboratoryjnych i instrumentalnych zleconych przez lekarza weterynarii.

Podstawową metodą diagnostyczną niedoczynności kory nadnerczy jest oznaczenie poziomu hormonów we krwi zwierzęcia i wykonanie badania hormonu adrenokortykotropowego. Jeśli badanie krwi wykaże poziom kortyzolu poniżej normy (2 mcg/dl), a poziom hormonu nie wzrośnie w ciągu 24 godzin od wstrzyknięcia kortykotropiny, rozpoznanie choroby Addisona zostaje potwierdzone.

Aby wyjaśnić obraz kliniczny, psu mogą zostać zlecone dodatkowe badania:

• Ultrasonografia. Ultrasonografia pozwala określić wielkość i strukturę nerek i nadnerczy oraz wykryć guz lub wrodzona wada anatomiczna tych narządów.
• Zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej. Na tym zdjęciu widać fizjologiczne wymiary serca i wątroby.
• Elektrokardiogram. EKG pomaga określić specyficzne cechy rytmu serca.

Leczenie

Leczenie choroby Addisona u psów to długotrwały i wymagający proces. Podstawową metodą leczenia jest hormonalna terapia zastępcza, która pomaga utrzymać w organizmie psa taki sam poziom substancji biologicznie czynnych, jaki uzyskuje się dzięki naturalnej produkcji hormonów przez gruczoły dokrewne.

Terapia hormonalna polega na skojarzonym stosowaniu glikokortykosteroidów i mineralokortykosteroidów – leków zawierających hormony kory nadnerczy. Można je podawać podskórnie, dożylnie lub w tabletkach. Glikokortykosteroidy przepisywane psom to między innymi hydrokortyzon, kortyzon, Prednizolon, Metyloprednizolon, Deksametazon, z mineralokortykoidów - Fludrokortyzon lub Deoksykorton.

Aby aktywować procesy kataboliczne, można przepisać steryd anaboliczny o przedłużonym uwalnianiu Retabolil, a w celu korygowania zaburzeń rytmu serca można przepisać Riboxin, który normalizuje metabolizm mięśnia sercowego. Aby wyeliminować hipowitaminozę rozwijającą się w chorobie Addisona, zwierzęciu przepisuje się witaminy: retinol, tiaminę, ryboflawinę, niacynę, tokoferol i kwas askorbinowy. Witaminy te są składnikami enzymów regulujących procesy metaboliczne i biorą udział w obronie immunologicznej. Aby przywrócić równowagę soli zaburzoną przez polidypsję, lekarz weterynarii może zalecić dodanie niewielkiej ilości soli kuchennej do karmy psa.

Jeśli okaże się, że przyczyną choroby Addisona jest długotrwała terapia glikokortykosteroidami, psu mogą zostać przepisane zastrzyki z polipeptydowego hormonu kortykotropiny, który działa jako fizjologiczny stymulator kory nadnerczy.

W niektórych przypadkach, nawet po osiągnięciu remisji i ustabilizowaniu stanu zwierzęcia, przepisuje się psu dożywotnią terapię hormonalną z zastosowaniem glikokortykosteroidów i/lub mineralokortykosteroidów.

Niedoczynność kory nadnerczy u psów wiąże się z licznymi objawami klinicznymi, których nasilenie i rokowanie w leczeniu zależą od stadium choroby. Tylko wczesna opieka weterynaryjna może skutecznie wyleczyć to złożone schorzenie i zapobiec wpływowi zaburzeń endokrynologicznych na długość życia zwierzęcia.

Czy chore zwierzę domowe wymaga specjalnej opieki?

W przypadku wystąpienia kryzysu addisonowskiego pies wymaga natychmiastowej hospitalizacji i leczenia szpitalnego. Zwierzęta z przewlekłą postacią choroby powinny być regularnie monitorowane przez lekarza weterynarii – co najmniej raz na pół roku.

W miarę możliwości unikaj sytuacji stresowych dla swojego pupila. Jeśli nie da się ich uniknąć (na przykład podczas przeprowadzki, operacji lub innych ważnych wydarzeń), skonsultuj się wcześniej z lekarzem weterynarii. Lekarz może tymczasowo zmodyfikować schemat leczenia i zwiększyć dawkę leków hormonalnych, aby utrzymać stabilny poziom kortyzolu.

Konieczne mogą być również modyfikacje diety. Należy to omówić z lekarzem weterynarii. Jeśli Twój pies otrzymuje pełnowartościową i zbilansowaną dietę, zmiany w diecie zazwyczaj nie są konieczne. Jednak w przypadku zwierząt, które mają problemy z odzyskaniem masy ciała po chorobie, może być zalecana dieta o wyższej kaloryczności.

Przeczytaj także:

• Czy koronawirus może przenosić się z psów i kotów na ludzi?
• Histiocytoma u psów
• Zapalenie ślinianek u psów: objawy i leczenie