Wścieklizna u kotów

Wścieklizna, czyli wścieklizna (od łacińskiego „rabies” oznaczającego „szał”), to śmiertelna choroba, która dotyka niemal wszystkie ssaki i ludzi. Wściekliznę u zwierząt po raz pierwszy opisał starożytny grecki uczony Demokryt z Abdery, a drogi przenoszenia choroby na ludzi opisał lekarz Korneliusz Celsus na początku I wieku n.e.

Obecnie ta antropozoonoza występuje w ponad 150 krajach na całym świecie. W Europie wścieklizna najczęściej występuje u lisów, wilków, szakali, psów, szopów, kotów, nietoperzy i jeży. Według statystyk, co roku na tę straszną chorobę umiera kilka milionów dzikich zwierząt.

Patogen i drogi zakażenia

Czynnikiem wywołującym wściekliznę jest neurotropowy wirus z rodziny Rhabdoviridae, rodzaj Lyssavirus. - Wirus wścieklizny. Odmiany tego patogennego mikroorganizmu mogą być specyficzne dla różnych gatunków ssaków, ale wszystkie są zakaźne dla ludzi, psów i kotów.

Wirus wścieklizny jest odporny na niskie temperatury; zachowuje żywotność do dwóch lat w zamrożonym mózgu martwego zwierzęcia. Jednak ekspozycja na wysokie temperatury, światło ultrafioletowe, środki dezynfekujące, emulgatory, alkohole, alkaliczne rozpuszczalniki tłuszczowe i inne agresywne substancje chemiczne zabija ten bezkomórkowy organizm w ciągu 2-3 minut.

Wirus wścieklizny przenoszony jest wyłącznie drogą kontaktową, poprzez ślinę. Kot może zarazić się poprzez ugryzienie lub zadrapanie przez zakażone zwierzę lub zjedzenie zakażonego gryzonia. Po dostaniu się do organizmu czynnik zakaźny zaczyna się szybko namnażać, przemieszczając się wzdłuż włókien nerwowych i mięśniowych. Atakuje ośrodkowy i obwodowy układ nerwowy, powodując stopniowy paraliż układu oddechowego, mięśnia sercowego, układu mięśniowo-szkieletowego i przewodu pokarmowego, ostatecznie prowadząc do śmierci.

Dlaczego wścieklizna jest niebezpieczna dla kotów? wideo

Okres inkubacji wścieklizny zależy od wieku kota, ilości czynnika zakaźnego oraz miejsca jego wniknięcia do organizmu (jeśli wnika on w obszary blisko mózgu, choroba postępuje znacznie szybciej). U zwierząt dorosłych pierwsze objawy wścieklizny pojawiają się zazwyczaj po kilku tygodniach, natomiast okres utajony u kociąt trwa 5-7 dni.

Formy wścieklizny, objawy kliniczne

Choroba ta u kotów może występować w trzech różnych postaciach, które różnią się objawami.

Klasyczny

Ta postać wścieklizny jest najczęstsza i zazwyczaj trwa 1-2 tygodnie. Wczesne objawy wścieklizny obejmują zmiany w zachowaniu: kot może stać się nadmiernie przyjacielski lub, przeciwnie, agresywny i nietowarzyski. Ta faza prodromalna po kilku dniach przechodzi w fazę maniakalną (fazę pobudzenia): kot jest nadpobudliwy, drażliwy i ma zaburzenia koordynacji. Występują drżenia mięśni i skurcze krtani, utrudniające połykanie. Obserwuje się ślinienie, pianę na pysku i utratę głosu.

Często rozwija się zez, anizokoria (rozszerzone źrenice) i zmętnienie rogówki. Obserwuje się okresowe drgawki, a żuchwa kota jest stale opadnięta. Kot ma brak apetytu lub jest on zaburzony: może żuć przedmioty niejadalne (tapety, gips, buty). Końcowe, depresyjne stadium charakteryzuje się rozwojem wodowstrętu i światłowstrętu, po których następuje całkowity paraliż, szybko prowadzący do śpiączki i śmierci.

Paralityk

Pierwsza faza porażennej postaci choroby jest podobna do klasycznego przebiegu: kot staje się albo nadmiernie czuły, ospały i apatyczny, albo nadmiernie aktywny i drażliwy. Jednak okresy życzliwości i agresji następują częściej i postępują szybciej. Z powodu uogólnionego uszkodzenia organizmu, kot może wymiotować krwią lub mieć krwawą biegunkę. W tej postaci choroby zwierzę umiera w ciągu trzech do czterech dni.

Nietypowy

Ta postać wścieklizny jest rzadsza niż inne i trudniejsza do zdiagnozowania, ponieważ jej objawy neurologiczne u kotów są zazwyczaj znacznie łagodniejsze lub w ogóle nie występują. Można zaobserwować następujące objawy:

• ślinotok;
• objawy zapalenia błony śluzowej żołądka lub jelit;
• biegunka;
• wymioty bez przyczyny;
• nagła utrata masy ciała;
• zanik mięśni;
• wypadnięcie trzeciej powieki, zez;
• chrypliwy głos;
• spadek aktywności;
• niechęć do jedzenia i picia.

Choroba może trwać kilka miesięcy, po czym następuje śmierć na skutek ogólnego paraliżu.

Diagnoza i leczenie

Obecnie dostępne narzędzia diagnostyczne nie pozwalają na wykrycie zakażenia wirusem wścieklizny u zwierząt. Diagnozę stawia się na podstawie typowych objawów u kota oraz informacji od właściciela dotyczących kontaktu z podejrzanymi zwierzętami.

W przypadku stwierdzenia u kota objawów sugerujących wściekliznę, należy go natychmiast odizolować i zgłosić do państwowej służby weterynaryjnej. Zwierzę zostanie poddane kwarantannie przez 10 dni. Jeśli kot podejrzany o wściekliznę podrapał lub ugryzł kogoś, ranę należy natychmiast przemyć i opatrzyć środkiem antyseptycznym, a następnie udać się do placówki medycznej, gdzie konieczne może być przeprowadzenie serii szczepień profilaktycznych.

Wścieklizna u kotów nie jest leczona. Zakażone zwierzęta są ubijane i utylizowane zgodnie z obowiązującymi procedurami. Diagnostyka laboratoryjna jest przeprowadzana pośmiertnie. Mózg zmarłego kota jest badany mikroskopowo na obecność ciałek Babesiego-Negriego oraz metodą immunofluorescencyjną (IFA) na obecność antygenu swoistego dla wirusa wścieklizny.

Zapobieganie

Podstawową metodą ochrony kotów przed wścieklizną jest szczepienie żywą szczepionką przeciw wściekliźnie. Żywa szczepionka buduje odporność nieco szybciej niż inaktywowana, ale martwa szczepionka jest bezpieczniejsza pod względem rozwoju alergii i działań niepożądanych. Obecnie dostępnych jest kilka szczepionek przeciw wściekliźnie, których skuteczność wynosi 96-98%. Niektóre szczepionki oferują kombinację efektów, chroniąc koty nie tylko przed wirusem wścieklizny, ale także przed innymi patogenami.

Najpopularniejsze szczepionki to:

• Rosyjski Rabifel;
• Holenderski Szczepionka przeciw wściekliźnie Nobivac dla kotów;
• Amerykański Defensor-3;
• Francuski Rabisin;
• Niemiecki Quadricat.

Kot, w którego paszporcie weterynaryjnym nie ma adnotacji o szczepieniu przeciwko wściekliźnie, nie może być przewożony pociągiem ani samolotem i nie zostanie dopuszczony do udziału w wystawach.

Koty są szczepione przeciwko wściekliźnie od 3. miesiąca życia i powtarzane corocznie. Szczepienia są zalecane wyłącznie dla zdrowych zwierząt; w okresie ciąży i rekonwalescencji po operacji termin szczepienia należy przełożyć. Leczenie przeciwpasożytnicze należy podać 10–15 dni przed planowanym szczepieniem. Po szczepieniu zaleca się pozostawienie zwierzęcia w ciepłym pomieszczeniu przez 10 dni. Kąpiele są zabronione, a zwierzętom zaleca się nie wypuszczać ich na zewnątrz, z ograniczoną aktywnością.

Zgodnie z rosyjskim prawem, szczepienia przeciwko wściekliźnie dla zwierząt są bezpłatne w państwowych klinikach weterynaryjnych. Szczepienia przeciwko wściekliźnie dla kotów kosztują od 130 do 150 rubli, a szczepienia w prywatnych klinikach weterynaryjnych w Moskwie, wraz ze wszystkimi usługami, kosztują od 250 do 1000 rubli.

Przeczytaj także:

• Objawy wścieklizny u ludzi po ugryzieniu kota
• Salmonelloza u kotów: objawy i leczenie
• Hemobartoneloza u kotów: objawy i leczenie